To właśnie w handlu, a zwłaszcza handlu FMCG, franczyza rozwija się najbardziej dynamicznie – jak wynika z danych Profit System, w ubiegłym roku przybyło blisko półtora tysiąca sklepów z artykułami spożywczymi i przemysłowymi. Liczba sieci franczyzowych, ich jednostek partnerskich i własnych rośnie z roku na rok. - Szczególnie, że jest to w Polsce rynek z ogromnym potencjałem - sklepy franczyzowe nadal stanowią znaczącą mniejszość w ogólnej liczbie placówek handlowych – zauważa Łukasz Chady, kierownik marki ABC, Eurocash Cash&Carry.

Zdaniem specjalistów i graczy obecnych na franczyzowym rynku, światowa recesja nie zagroziła temu systemowi. - Kryzys w Polsce to delikatne spowolnienie. Branże defensywne, takie jak spożywka, nie odczuwają zmniejszenia przychodów, klient przestawił się po prostu na produkty tańsze z niższej półki. W czasach kryzysu wszystkie sposoby, które zwiększają bezpieczeństwo prowadzenia biznesu są dobrym rozwiązaniem. Franczyza to właśnie taki pomysł na zminimalizowanie ryzyka w trudnych czasach. W ciągu ostatniego roku pojawiło się sporo chętnych do rozpoczęcia własnego biznesu, rekrutujących się z kadry zarządzającej korporacji. Te ostatnie, przeżywając trudności, wypuściły na rynek sporo doświadczonych osób. Tacy „menadżerowie-rozbitkowie” nieprzypadkowo zainteresowali się franczyzą – mówi Arkadiusz Słodkowski, prezes firmy doradczej Profit System, monitorującej rynek franczyzy w Polsce, dodając, że mimo kryzysu trend wzrostowy we franczyzie został zachowany.

Również zdaniem Łukasza Chadego franczyza jest na tyle dobrym i efektywnym rozwiązaniem, że będzie się rozwijać mimo kryzysu. - Jej atutem jest także kwestia finansowa - partnerzy przystępujący do systemów franczyzowych otrzymują szereg korzyści, za które sami musieliby wiele zapłacić - zaznacza Łukasz Chady, kierownik marki ABC, Eurocash Cash&Carry. Nie do przecenienia jest też inny atut franczyzy - możliwość budowania biznesu pod uznaną na rynku marką. Zdaniem Łukasza Chadego, na sukces w przypadku franczyzy wpływa przede wszystkim jasno sprecyzowana oferta franczyzowa, określająca dokładnie zasady współpracy. - I oczywiście realizacja tych zasad. Sukces abc jest możliwy właśnie dlatego, że franczyzobiorcy wstępując do sieci wiedzą, jakie będą mieli z naszej strony wsparcie i jak należy je wykorzystać, operując na rynku. Nasza franczyza to duża elastyczność, to znaczy każdy sklep dostosowuje się do tego, czego oczekują jego klienci – mówi Łukasz Chady.

Z kolei Marek Wawrzak, prezes zarządu sieci sklepów Poziomka zaznacza: - Nie chcemy brać nikogo z łapanki. Poszukujemy świadomych ludzi, którzy wiedzą, co chcą osiągnąć. Chodzi mi o ludzi, którzy przychodzą do naszej sieci nie po prostu pracować, ale prowadzić biznes. Dla nas miarą sukcesu jest sytuacja, w której po pewnym czasie nasi franczyzobiorcy otwierają kolejne sklepy z logo Poziomki. Jak podkreśla szef sieci Poziomka, najważniejsze warunki, jakie musi spełniać właściciel sklepu, to lojalność i wzajemne zaufanie. - Bez tego nie będzie sukcesu. Kwestie, takie jak powierzchnia handlowa czy lokalizacja schodzą w takim przypadku na dalszy plan. Ważna jest także stabilna sytuacja finansowa danego sklepu. Podpisanie umowy franczyzowej niesie za sobą obowiązki dla obydwu stron. Właściciele sklepów korzystają na tym finansowo, rosną ich zyski, ale z drugiej strony muszą zachowywać pewne standardy, korzystać z określonego asortymentu i respektować umowy podpisane z konkretnymi producentami. Jeżeli ktoś złamie te zasady, musi opuścić naszą sieć. Ale to zdarza się coraz rzadziej. Większość właścicieli sklepów przychodzi do nas w pełni świadomie, znając panujące u nas zasady. Przyłączenie się do naszej sieci nie stanowi dla nich ostatniej deski ratunku, tylko szansę na udany biznes. Z takimi ludźmi dużo łatwiej jest współpracować. To także uważam za nasz wielki sukces – mówi.

Część sieci działa na zasadzie franczyzy miękkiej, inne preferują twardą, część firm dopuszcza obie formy współpracy. - Wszystko zależy od tego, czego oczekujemy od naszej placówki i jak jesteśmy w stanie nią zarządzać. Są właściciele sklepów, którzy wolą bardziej ścisłe warunki, a są tacy, którzy cenią sobie dużą swobodę. Franczyza musi być szyta na miarę potrzeb rynku – podkreśla Łukasz Chady. Jednak nie w każdym sektorze franczyza sprawdza się jednakowo dobrze, np. niewiele drogerii działa w tym systemie. Czołowa w tym segmencie sieć na polskim rynku, Rossmann, zdecydowanie wyklucza tę drogę rozwoju. - Właściciel sieci, Dirk Rossmann, podejmował wiele lat temu próby rozwoju poprzez franczyzę w kilku sklepach na rynku niemieckim, ale nie zakończyły się powodzeniem. Drogerie to dość specyficzny asortyment - franczyza nie sprawdza się w tym przypadku zbyt dobrze, bo nie zapewnia utrzymania odpowiedniego poziomu sklepu i asortymentu, czego zresztą dowodzi przykład jednego z naszych konkurentów na rynku polskim, który zdecydował się na rozbudowę sieci tą drogą i niedawno się z tego wycofał. My stawiamy nadal na rozwój organiczny – mówi Marek Maruszak, prezes Rossmann Supermarkety Drogeryjne.

Z podsumowaniem bieżącego roku musimy jeszcze trochę poczekać, ale dane za wcześniejsze miesiące pokazują, że jest o co walczyć na franczyzowym rynku. - W 2008 r. przybyło 4400 małych i średnich przedsiębiorstw działających na licencji, a w 2009 r. przybędzie kolejnych 3511 franczyzowych sklepów i punktów usługowych. Powstanie 30 000 nowych miejsc pracy. Dekoniunktura na rynku pracy skłania część ambitnych osób do założenia własnej firmy. Problemem okresu stagnacji jest jednak spadek możliwości inwestycyjnych potencjalnych franczyzobiorców. Dotyczy on dostępu do kredytów bankowych – opowiada Arkadiusz Słodkowski.

Urszula Chojnacka